EN ISO 14122-3 en EN 795: welke norm valbeveiliging geldt waar?
Bijgewerkt op
EN ISO 14122-3 is de norm voor vaste trappen, trapladders en leuningen bij machines. Voor ankerpunten voor je harnas kijk je naar EN 795. Een kooiladder valt onder EN ISO 14122-4. In België komt de Codex over het welzijn op het werk altijd bovenop EN ISO 14122-3 en de andere normen.
In dit artikel lees je welke maten EN ISO 14122-3 vraagt voor een trap en een leuning. Je ziet ook wat er verandert aan EN 795 en welke regels gelden voor een kooiladder.
Kort samengevat:
EN ISO 14122-3 regelt vaste trappen, trapladders en leuningen bij machines.
EN ISO 14122-4 regelt vaste ladders, zoals een kooiladder.
EN 795 regelt ankerpunten voor persoonlijke valbeveiliging, in types A tot E.
EN 17235 regelt sinds 2024 de vaste ankerpunten en is sinds februari 2026 geharmoniseerd.
De Codex vraagt een collectieve bescherming zodra je meer dan 2 meter kunt vallen.
In dit artikel:
Welke norm valbeveiliging geldt waar?
Elke norm heeft een eigen terrein. Een trap of bordes bij een machine volgt EN ISO 14122-3, een vaste ladder volgt EN ISO 14122-4. Een ankerpunt voor je harnas volgt EN 795, of EN 17235 als het vast op het gebouw zit.
| Norm | Waarover gaat de norm? | Voorbeeld |
|---|---|---|
EN ISO 14122-3 | Vaste trappen, trapladders en leuningen bij machines | Trap naar een bordes boven een productielijn |
EN ISO 14122-4 | Vaste ladders bij machines en installaties | Kooiladder naar een plat dak |
EN 795 | Ankerpunten voor persoonlijke valbeveiliging, types A tot E | Ankerpunt met een gewicht op een plat dak |
EN 17235 | Vaste ankerpunten en dakhaken | Vaste kabellijn op een dak |
Codex, bijlage IX.1-2 | Belgische regels tegen vallen op de werkvloer | Leuning langs een werkvloer op hoogte |
Een norm is een technische afspraak. De wet is de Codex. Die vraagt dat een collectief beschermingsmiddel voldoet aan de regels die erop van toepassing zijn. Zijn die er niet of maar deels? Dan volg je de best passende regels van goed vakmanschap (art. IX.1-2). Werk je met tijdelijke valbeveiliging op een bouwplaats? Lees dan meer over de norm EN 13374.
Wat regelt EN ISO 14122-3?
EN ISO 14122-3 is de norm voor vaste trappen, trapladders en leuningen die bij een machine horen. Het is deel 3 van een reeks over vaste toegang tot machines. De huidige versie dateert van 2016.
Vast betekent hier: je kunt het alleen met gereedschap weghalen, omdat het geschroefd of gelast is. De norm geldt ook voor een trap in het gebouw, als die vooral dient om bij de machine te komen. Zijn er geen andere regels? Dan mag je de norm volgens de tekst zelf ook voor andere trappen gebruiken. Liften en roltrappen vallen erbuiten.
Volgens de norm komt er een leuning zodra je meer dan 500 mm kunt vallen. Die leuning is minstens 1.100 mm hoog. Tussen de bovenleuning en de tussenleuning blijft hoogstens 500 mm open. Dat geldt ook tussen de tussenleuning en de kantplank. Bij een doorgang in de leuning vraagt de norm een zelfsluitend hekje.
Welke maten vraagt EN ISO 14122-3 voor een trap?
Zoek je de norm voor trappen en bordessen bij een machine? Dan is dat EN ISO 14122-3. Die legt de stap vast met een formule en geeft een minimale breedte en vrije hoogte.
Dit zijn de belangrijkste maten uit de versie van 2016:
De aantrede (g) en de optrede (h) voldoen aan 600 mm ≤ g + 2h ≤ 660 mm.
De aantrede ligt tussen 210 en 310 mm.
Elke trede van dezelfde trap heeft dezelfde optrede. Alleen de eerste mag tot 15 % lager zijn.
Boven de trap blijft minstens 2.300 mm vrije hoogte.
De trap is minstens 800 mm breed, of 1.000 mm als vaak meerdere mensen tegelijk passeren.
Een rechte trap overbrugt hoogstens 4.000 mm. Komen er meerdere trappen na elkaar, dan is dat 3.000 mm per trap, met een bordes ertussen.
Bij een trap zit de handleuning op 900 tot 1.000 mm boven de neus van de trede. Is de trap ook een vluchtweg? Dan gelden daarnaast de regels voor brandveiligheid. Wil je een trap of een platform bij een machine laten maken? Bekijk dan onze bordessen op maat.
:format(webp))
Leuningen: EN ISO 14122-3 en de Codex naast elkaar
Werk je in België, dan geldt naast de norm ook de Codex over het welzijn op het werk. Bijlage IX.1-2 zegt wat een leuning moet hebben als je meer dan 2 meter kunt vallen. De maten liggen dicht bij die van de norm, maar ze zijn niet gelijk.
| Eis | Codex, bijlage IX.1-2 | EN ISO 14122-3 |
|---|---|---|
Wanneer een leuning? | Bij een val van meer dan 2 m | Bij een val van meer dan 500 mm |
Hoogte bovenleuning | 1 m tot 1,2 m | Minstens 1,1 m |
Tussenleuning | Op 40 tot 50 cm boven de vloer | Hoogstens 500 mm open tussen de delen |
Kantlijst of kantplank | Minstens 15 cm hoog | Minstens 100 mm hoog |
De Codex zegt het zo: "De bovenlat van een leuning bevindt zich op 1 m tot 1,2 m hoogte boven de werk- of loopvlakken." In plaats van een leuning mag ook een vol paneel of een andere inrichting die even veilig is. Bij een machine kijk je dus naar beide regels en neem je telkens de strengste maat.
Let wel op de tussenleuning. Zit de leuning op 1,1 m en de tussenleuning op 50 cm? Dan blijft bovenaan 60 cm open, en dat is meer dan de norm toelaat. Ook onder 2 meter kan een val ernstig zijn. Maak daarom altijd een risicoanalyse. Meer over de maten en klassen van een leuning lees je in ons artikel over randbeveiliging kiezen.
)
Wat regelt EN 795?
EN 795 is de Europese norm voor ankerinrichtingen. Dat is het punt of de lijn waaraan je je harnas vastmaakt. De versie van 2012 deelt ankers in vijf types in, van A tot E.
Bij de test moet een anker voor één persoon een kracht van 12 kN houden. Zitten er delen in die niet van metaal zijn, dan is dat 18 kN.
| Type | Wat is het? | Voorbeeld |
|---|---|---|
A | Vast ankerpunt dat je met een anker of bout aan de constructie bevestigt | Ankerpunt op een betonnen dak |
B | Ankerpunt dat je plaatst zonder het aan de constructie vast te maken | Driepoot of balkklem |
C | Soepele lijn die hoogstens 15 graden van de horizontale afwijkt | Kabellijn op een plat dak |
D | Starre rail die hoogstens 15 graden van de horizontale afwijkt | Rail onder een overkapping |
E | Anker op een vlak tot 5 graden dat op zijn plaats blijft door zijn gewicht | Ankerpunt met een gewicht op een plat dak |
Werken er meer mensen tegelijk aan hetzelfde anker? Dan kijk je ook naar CEN/TS 16415. Wil je weten welk type op jouw dak past? Lees meer over ankerpunten op het dak laten plaatsen.
)
Wat verandert er aan EN 795 en EN 17235?
Vaste ankerpunten, kabellijnen, rails en dakhaken vallen sinds 2024 onder een eigen norm: EN 17235. Sinds 6 februari 2026 is die norm geharmoniseerd onder de Europese verordening voor bouwproducten. Een vast anker kan nu een CE-markering krijgen volgens die norm.
EN 17235 deelt vaste systemen in vier kits in. Kit A is een ankerpunt, B een dakhaak, C een kabellijn en D een rail. De norm test het hele systeem, dus ook de bevestiging en de ondergrond. Tot 9 augustus 2027 loopt een overgangsperiode. In die tijd blijven bestaande attesten volgens EN 795:2012 geldig.
Voor EN 795 zelf komt er een nieuwe versie. Die gaat alleen nog over tijdelijke ankers die je weer weghaalt, zoals de types B en E. Volgens de CEN-catalogus staat de publicatie gepland voor februari 2027.
Plaats je nu een vast ankerpunt? Vraag dan naar welke norm het getest is. Een bestaand anker dat volgens de regels geplaatst is, hoef je volgens Kratos Safety niet te vervangen. Laat het verder keuren zoals de fabrikant het voorschrijft. Meer daarover lees je in ons artikel over de wettelijke keuring van valbeveiliging.
Welke wetgeving en norm gelden voor een kooiladder?
Een kooiladder valt niet onder EN ISO 14122-3, maar onder EN ISO 14122-4 voor vaste ladders. Kun je 3 meter of meer vallen? Dan heeft de ladder volgens die norm een kooi of een verticale levenslijn nodig.
De norm geeft de voorkeur aan de kooi. Is de ladder hoger dan 10 meter, dan stelt de norm extra eisen.
Zoek je de wetgeving voor een kooiladder in België? Dan kom je uit bij de Codex over het welzijn op het werk. Die geeft bij werk op hoogte voorrang aan collectieve bescherming (art. IV.5-2, § 4). Een kooi is zo’n collectieve bescherming. Regels uit het Nederlandse Bouwbesluit of Arbobesluit gelden in België niet.
Meer uitleg vind je in ons artikel over de norm EN ISO 14122-4. Lees ook over de verticale levenslijn op ladder en gevel. Wil je een ladder laten plaatsen? Bekijk onze kooiladders op maat.
)
Hoe pas je deze normen toe?
Begin bij de plek: een trap of bordes bij een machine volgt EN ISO 14122-3 en de Codex. Een vaste ladder volgt EN ISO 14122-4. Lijn je je aan op een dak, dan gebruik je een anker volgens EN 795 of EN 17235.
Vraag bij elke levering de instructienota van de fabrikant. De Codex vraagt die voor elk collectief beschermingsmiddel (art. IX.1-10). Laat de installatie ook controleren na de plaatsing en voor het eerste gebruik (art. IX.1-15).
Een brandladder of vluchttrap valt vooral onder de regels voor brandveiligheid. Daarover lees je meer in ons artikel over brandladders.
Bronnen
Codex over het welzijn op het werk, boek IX, titel 1 (FOD Werkgelegenheid)
Codex over het welzijn op het werk, boek IV, titel 5 (FOD Werkgelegenheid)
Leuningen volgens EN ISO 14122-3 (GT Engineering)
EN ISO 14122-4, vaste ladders (samenvatting bij NEN)
EN 795:2012 en CEN/TS 16415, ankerinrichtingen (testinstituut SATRA)
EN 17235:2024, vaste ankerpunten en dakhaken (CEN-catalogus bij iTeh)
EN 17235 geharmoniseerd sinds 6 februari 2026 (Rothoblaas)
EN 795 en EN 17235: overgangsperiode tot 9 augustus 2027 (Kratos Safety)
FprEN 795, stand van de herziening (CEN-catalogus bij iTeh)
We hebben deze tekst op 8 november 2026 nagekeken met de bronnen hierboven. Normen veranderen. Twijfel je welke versie geldt? Vraag het aan je preventieadviseur of aan de fabrikant.
Hoe helpt HWV Facilities je met valbeveiliging?
HWV Facilities werkt in heel België aan valbeveiliging voor bedrijven. We hebben meer dan 20 jaar ervaring met valbeveiliging en plaatsen bordessen, kooiladders, hekwerk en ankerpunten.
Trappen en bordessen bouwen we volgens EN ISO 14122-3 en EN 1090. Voor vaste leuningen gebruiken we ook EN ISO 14122-3. Onze kooiladders op maat ontwerpen we volgens EN ISO 14122-4. Voor industriële installaties zijn we ook officiële partner van Altrex. Ons volledige aanbod in staal en aluminium vind je bij metaalconstructies.
We keuren levenslijnen, ankerpunten, kooiladders en hekwerk als bevoegd persoon, zoals de fabrikant het vraagt. Ankerpunten keuren we met onze eigen geijkte trekproefmachine.
Wil je weten welke norm geldt voor jouw trap, ladder of dak? Vraag een plaatsbezoek aan. We bekijken samen welke oplossing past, van EN 795 tot EN ISO 14122-3.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen EN ISO 14122-3 en EN ISO 14122-4?
Beide delen gaan over vaste toegang tot machines. Deel 3 regelt trappen, trapladders en leuningen. Deel 4 regelt vaste ladders, zoals een kooiladder. Een trap naar een bordes volgt dus deel 3. De ladder naar het dak volgt deel 4. Heeft je installatie allebei, dan kijk je naar de twee delen.
Welke maten heeft een trap volgens EN ISO 14122-3?
De aantrede en twee keer de optrede samen liggen tussen 600 en 660 mm. De aantrede zelf ligt tussen 210 en 310 mm. Boven de trap blijft minstens 2.300 mm vrij en de trap is minstens 800 mm breed. Komen er meerdere trappen na elkaar, dan overbrugt elke trap hoogstens 3.000 mm, met een bordes ertussen.
Welke wetgeving geldt voor een kooiladder in België?
In België geldt de Codex over het welzijn op het werk. Die geeft bij werk op hoogte voorrang aan collectieve bescherming, zoals een kooi. Het ontwerp van de ladder volgt EN ISO 14122-4. Kun je 3 meter of meer vallen, dan vraagt die norm een kooi of een verticale levenslijn. Het Nederlandse Bouwbesluit geldt in België niet.
Is EN 795 nog geldig voor vaste ankerpunten?
Vaste ankerpunten en dakhaken hebben sinds 2024 een eigen norm: EN 17235. Die is sinds 6 februari 2026 geharmoniseerd. Tot 9 augustus 2027 blijven attesten volgens EN 795:2012 nog geldig. De nieuwe EN 795 gaat alleen nog over tijdelijke ankers. Vraag bij een nieuw vast anker dus naar welke norm het getest is.
Vanaf welke hoogte heb je een leuning nodig?
Volgens de Codex heb je een leuning of een andere collectieve bescherming nodig als je meer dan 2 meter kunt vallen. Bij een machine vraagt EN ISO 14122-3 al een leuning vanaf een val van meer dan 500 mm. Ook onder 2 meter kan een val ernstig zijn. Maak daarom altijd een risicoanalyse en volg de strengste regel.
)
)
)
)
)
)
)