EN ISO 14122-3 en EN 795: welke norm valbeveiliging geldt waar?
Bijgewerkt op
Welke norm valbeveiliging geldt, hangt af van wat je beveiligt. EN ISO 14122-3 gaat over vaste trappen, trapladders en leuningen bij machines. EN 795 gaat over ankerpunten voor je harnas. Een kooiladder valt onder EN ISO 14122-4, niet onder deel 3. In België geldt daarnaast altijd de Codex over het welzijn op het werk.
In dit artikel lees je wat elke norm regelt en hoe ze past bij de Belgische regels. Je ziet ook wat er verandert aan EN 795 en welke regels gelden voor een kooiladder.
Kort samengevat:
EN ISO 14122-3 regelt vaste trappen, trapladders en leuningen bij machines.
EN ISO 14122-4 regelt vaste ladders, zoals een kooiladder.
EN 795 regelt ankerpunten voor persoonlijke valbeveiliging, in types A tot E.
EN 17235 neemt de vaste ankerpunten over van EN 795.
De Codex vraagt een leuning zodra je meer dan 2 meter kunt vallen.
In dit artikel:
Welke norm valbeveiliging geldt waar?
Elke norm heeft een eigen terrein. Een trap of bordes bij een machine volgt EN ISO 14122-3. Een vaste ladder volgt EN ISO 14122-4. Een ankerpunt voor je harnas volgt EN 795, of EN 17235 als het vast op het gebouw zit. De tabel zet de normen naast elkaar.
| Norm | Waarover gaat de norm? | Voorbeeld |
|---|---|---|
EN ISO 14122-3 | Vaste trappen, trapladders en leuningen bij machines | Trap naar een bordes boven een productielijn |
EN ISO 14122-4 | Vaste ladders bij machines en installaties | Kooiladder naar een plat dak |
EN 795 | Ankerpunten voor persoonlijke valbeveiliging, types A tot E | Ankerpunt met een gewicht op een plat dak |
EN 17235 | Vaste ankerpunten en dakhaken | Vaste kabellijn op een dak |
Codex, bijlage IX.1-2 | Belgische regels voor leuningen bij valgevaar | Leuning langs een werkvloer op hoogte |
Een norm is een technische afspraak. De wet is de Codex. Die vraagt dat een collectief beschermingsmiddel voldoet aan de regels die erop van toepassing zijn. Zijn die er niet of maar deels? Dan volg je de best passende regels van goed vakmanschap (art. IX.1-2). Werk je met tijdelijke valbeveiliging op een bouwplaats? Lees dan meer over de norm EN 13374.
Wat regelt EN ISO 14122-3?
EN ISO 14122-3 is de norm voor vaste trappen, trapladders en leuningen die bij een machine horen. Het is deel 3 van een reeks over vaste toegang tot machines. De huidige versie dateert van 2016.
Vast betekent hier: je kunt het alleen met gereedschap weghalen, omdat het geschroefd of gelast is. De norm geldt ook voor een trap in het gebouw, als die vooral dient om bij de machine te komen. Zijn er geen andere regels? Dan mag je de norm volgens de tekst zelf ook voor andere trappen gebruiken. Liften en roltrappen vallen erbuiten.
Volgens de norm komt er een leuning zodra je meer dan 500 mm kunt vallen. Die leuning is minstens 1.100 mm hoog. Tussen de bovenleuning, de tussenleuning en de vloer blijft telkens hoogstens 500 mm open. Bij een trap zit de handleuning op 900 tot 1.000 mm boven de neus van de trede. Bij een doorgang in de leuning vraagt de norm een zelfsluitend hekje.
Wil je een trap of een platform bij een machine laten maken? Bekijk dan onze bordessen op maat.
:format(webp))
Leuningen: EN ISO 14122-3 en de Codex naast elkaar
Werk je in België, dan geldt naast de norm ook de Codex over het welzijn op het werk. Bijlage IX.1-2 zegt wat een leuning moet hebben als je meer dan 2 meter kunt vallen. De maten liggen dicht bij die van de norm, maar ze zijn niet gelijk.
| Eis | Codex, bijlage IX.1-2 | EN ISO 14122-3 |
|---|---|---|
Wanneer een leuning? | Bij een val van meer dan 2 m | Bij een val van meer dan 500 mm |
Hoogte bovenleuning | 1 m tot 1,2 m | Minstens 1,1 m |
Tussenleuning | Op 40 tot 50 cm boven de vloer | Hoogstens 500 mm open tussen de delen |
De Codex vraagt ook een kantlijst van minstens 15 cm die aansluit op de vloer. Bij een machine kijk je dus naar beide regels. Let wel op de tussenleuning. Zit de leuning op 1,1 m en de tussenleuning op 50 cm? Dan blijft bovenaan 60 cm open, en dat is meer dan de norm toelaat.
Ook onder 2 meter kan een val ernstig zijn. Maak daarom altijd een risicoanalyse. Meer over de maten en klassen van een leuning lees je in ons artikel over randbeveiliging kiezen.
)
Wat regelt EN 795?
EN 795 is de Europese norm voor ankerinrichtingen. Dat is het punt of de lijn waaraan je je harnas vastmaakt. De versie van 2012 deelt ankers in vijf types in, van A tot E. Bij de test moet een anker voor één persoon een kracht van 12 kN houden. Zitten er delen in die niet van metaal zijn, dan is dat 18 kN.
| Type | Wat is het? | Voorbeeld |
|---|---|---|
A | Vast ankerpunt dat je met een anker of bout aan de constructie bevestigt | Ankerpunt op een betonnen dak |
B | Ankerpunt dat je plaatst zonder het aan de constructie vast te maken | Driepoot of balkklem |
C | Soepele lijn die hoogstens 15 graden van de horizontale afwijkt | Kabellijn op een plat dak |
D | Starre rail die hoogstens 15 graden van de horizontale afwijkt | Rail onder een overkapping |
E | Anker op een vlak tot 5 graden dat blijft liggen door zijn gewicht | Ankerpunt met een gewicht op een plat dak |
Werken er meer mensen tegelijk aan hetzelfde anker? Dan kijk je ook naar CEN/TS 16415. Wil je weten welk type op jouw dak past? Lees meer over ankerpunten op het dak laten plaatsen.
)
Wat verandert er aan EN 795?
Voor EN 795 komt er een nieuwe versie. Sinds september 2024 bestaat EN 17235 voor vaste ankerpunten en dakhaken. Die norm deelt vaste ankers in vier kits in, van A tot D. De nieuwe EN 795 gaat dan alleen nog over tijdelijke ankers die je weer weghaalt.
De nieuwe EN 795 is nog niet verschenen. Volgens de CEN-catalogus wordt het ontwerp (FprEN 795) nu klaargemaakt voor de formele stemming. De publicatie staat gepland voor maart 2027. Tot dan blijft EN 795:2012 de bekende norm voor tijdelijke ankers.
Plaats je nu een vast ankerpunt? Vraag dan naar welke norm het getest is. Laat bestaande ankers verder keuren zoals de fabrikant het voorschrijft. Meer daarover lees je in ons artikel over de wettelijke keuring van valbeveiliging.
Welke regels gelden voor een kooiladder?
Een kooiladder valt niet onder EN ISO 14122-3, maar onder deel 4: EN ISO 14122-4 voor vaste ladders. Kun je 3 meter of meer vallen? Dan heeft de ladder volgens die norm een kooi of een verticale levenslijn nodig. De norm geeft de voorkeur aan de kooi. Is de ladder hoger dan 10 meter, dan stelt de norm extra eisen.
Zoek je de wetgeving voor een kooiladder in België? Dan kom je uit bij de Codex over het welzijn op het werk. Die geeft bij werk op hoogte voorrang aan collectieve bescherming (art. IV.5-2, § 4). Een kooi is zo’n collectieve bescherming. Regels uit het Nederlandse Bouwbesluit of Arbobesluit gelden in België niet.
Meer uitleg vind je in ons artikel over de norm EN ISO 14122-4. Lees ook over de verticale levenslijn op ladder en gevel. Wil je een ladder laten plaatsen? Bekijk onze kooiladders op maat.
)
Hoe pas je deze normen toe?
Begin bij de plek, niet bij de norm. Gaat het om een vaste trap of een bordes bij een machine? Dan kijk je naar EN ISO 14122-3 en de Codex. Klimt iemand via een vaste ladder? Dan geldt EN ISO 14122-4. Moet iemand zich aanlijnen op een dak? Dan kies je een anker volgens EN 795 of EN 17235.
Vraag bij elke levering de instructienota van de fabrikant. De Codex vraagt die voor elk collectief beschermingsmiddel (art. IX.1-10). Laat de installatie ook controleren na de plaatsing en voor het eerste gebruik (art. IX.1-15).
Een brandladder of vluchttrap valt vooral onder de regels voor brandveiligheid. Daarover lees je meer in ons artikel over brandladders.
Bronnen
Codex over het welzijn op het werk, boek IX, titel 1 (FOD Werkgelegenheid)
Codex over het welzijn op het werk, boek IV, titel 5 (FOD Werkgelegenheid)
Leuningen volgens EN ISO 14122-3 (GT Engineering)
EN ISO 14122-4, vaste ladders (samenvatting bij NEN)
EN 795:2012 en CEN/TS 16415, ankerinrichtingen (testinstituut SATRA)
EN 17235:2024, vaste ankerpunten en dakhaken (CEN-catalogus bij iTeh)
FprEN 795, stand van de herziening (CEN-catalogus bij iTeh)
We hebben deze tekst op 13 oktober 2026 nagekeken met de bronnen hierboven. Normen veranderen. Twijfel je welke versie geldt? Vraag het aan je preventieadviseur of aan de fabrikant.
Hoe helpt HWV Facilities je met valbeveiliging?
HWV Facilities werkt in heel België aan valbeveiliging voor bedrijven. We plaatsen bordessen, kooiladders en ankerpunten. Voor industriële installaties zijn we officiële partner van Altrex. Ons volledige aanbod in staal en aluminium vind je bij metaalconstructies.
Wil je weten welke norm geldt voor jouw trap, ladder of dak? Vraag een plaatsbezoek aan. We bekijken samen welke oplossing past.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen EN ISO 14122-3 en EN ISO 14122-4?
Beide delen gaan over vaste toegang tot machines. Deel 3 regelt trappen, trapladders en leuningen. Deel 4 regelt vaste ladders, zoals een kooiladder. Een trap naar een bordes volgt dus deel 3. De ladder naar het dak volgt deel 4. Heeft je installatie allebei, dan kijk je naar de twee delen.
Welke wetgeving geldt voor een kooiladder in België?
In België geldt de Codex over het welzijn op het werk. Die geeft bij werk op hoogte voorrang aan collectieve bescherming, zoals een kooi. Het ontwerp van de ladder volgt EN ISO 14122-4. Kun je 3 meter of meer vallen, dan vraagt die norm een kooi of een verticale levenslijn. Het Nederlandse Bouwbesluit geldt in België niet.
Is EN 795 nog geldig voor vaste ankerpunten?
EN 795:2012 is nog de bekende norm, maar er komt een nieuwe versie. Vaste ankerpunten en dakhaken hebben sinds 2024 een eigen norm: EN 17235. De nieuwe EN 795 gaat alleen nog over tijdelijke ankers. Volgens de CEN-catalogus verschijnt ze in maart 2027. Vraag bij een nieuw vast anker naar welke norm het getest is.
Vanaf welke hoogte heb je een leuning nodig?
Volgens de Codex heb je een leuning nodig als je meer dan 2 meter kunt vallen. Bij een machine vraagt EN ISO 14122-3 al een leuning vanaf een val van meer dan 500 mm. Ook onder 2 meter kan een val ernstig zijn. Maak daarom altijd een risicoanalyse en volg de strengste regel.
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)