Ankerpunt valbeveiliging: welk type kies je?
Bijgewerkt op
:format(webp))
Een ankerpunt voor valbeveiliging is een sterk punt waaraan je je harnas vasthaakt. De Europese norm EN 795 deelt ankerpunten in vijf types in, van A tot E. Het type zegt hoe het ankerpunt vastzit: aan het gebouw, los, als lijn of met een gewicht. Wie dat verschil kent, kiest het juiste ankerpunt voor valbeveiliging.
Toch is een ankerpunt voor valbeveiliging niet de eerste keuze. De wet in België vraagt eerst een leuning of een net. Pas als dat niet volstaat, haak je je aan. In dit artikel zie je de vijf soorten ankerpunten naast elkaar en lees je wanneer je welk type kiest.
In dit artikel:
Wat is een ankerpunt voor valbeveiliging?
Een ankerpunt is een punt waaraan je met een lijn je harnas vastmaakt. Het vangt je op als je valt, of het zorgt dat je niet tot aan de rand komt. Zo'n systeem heet ook aanlijnbeveiliging.
Je kunt een ankerpunt op twee manieren gebruiken. Bij een valstop vangen het ankerpunt en je lijn een val op. Bij gebiedsbeperking is je lijn zo kort dat je niet tot aan de rand komt. Dan kun je ook niet vallen.
Een ankerpunt is persoonlijke bescherming. Het beschermt alleen wie aangelijnd is. Een leuning of een net beschermt iedereen op het dak. Daarom gebruik je persoonlijke middelen pas als collectieve middelen het risico niet genoeg beperken. Dat staat in art. IX.2-2 van de Codex over het welzijn op het werk.
Welke soorten ankerpunten bestaan er volgens EN 795?
EN 795 kent vijf soorten ankerpunten: type A, B, C, D en E. Het verschil zit in de manier waarop het ankerpunt vastzit. Een metalen ankerpunt moet in de test een kracht van 12 kN houden, ongeveer het gewicht van 1.200 kg.
| Type | Hoe het vastzit | Voorbeeld |
|---|---|---|
A | Vast aan de structuur, met een bout of een plug | Een ankeroog in beton of staal |
B | Zonder bevestiging aan de structuur; je haalt het na gebruik weg | Een band rond een balk of een driepoot boven een put |
C | Een soepele lijn die bijna horizontaal loopt (tot 15°) | Een levenslijn met een staalkabel |
D | Een stijve lijn die bijna horizontaal loopt (tot 15°) | Een rail boven een laadkaai |
E | Blijft liggen door zijn gewicht en de wrijving, op een helling tot 5° | Een ankerpunt met een dood gewicht op een plat dak |
EN 795 gaat over ankerpunten voor één persoon. Voor ankerpunten waaraan meer mensen tegelijk hangen, is er CEN/TS 16415. Hoeveel mensen er echt aan mogen, lees je in de handleiding van de fabrikant.
)
Valt een vast ankerpunt ook onder EN 795?
Niet altijd. EN 795 gaat over ankerpunten die je weer van de structuur kunt halen. Voor ankerpunten die blijvend aan het gebouw vastzitten, is er sinds 2024 de norm EN 17235.
EN 17235 deelt vaste systemen in vier groepen in. Kit A is één vast ankerpunt. Kit B is een veiligheidshaak, bijvoorbeeld voor een dakladder. Kit C is een staalkabel en kit D is een rail. Bij die norm horen de bevestiging en de draagstructuur mee in de test.
Vroeger verwees men voor vaste ankerpunten vaak naar EN 795. Kies je een nieuw ankerpunt? Vraag dan welke norm op het product en in de handleiding staat. Bewaar ook de papieren van de plaatsing, zodat je ze kunt tonen bij een controle.
Welk type ankerpunt past bij jouw werk?
Elk van de soorten ankerpunten past bij ander werk. Het hangt af van hoe lang je werkt, of je je verplaatst en of je mag boren. Werk je kort op één plek, dan volstaat vaak één ankerpunt.
Zo kies je uit de soorten ankerpunten:
Je werkt geregeld op dezelfde plek en de structuur is sterk genoeg: een vast ankerpunt (type A of kit A).
Je werkt één keer of kort, en je mag niet boren: een band of een driepoot (type B).
Je loopt langs een dakrand of een goot: horizontale valbeveiliging met een kabel (type C).
Je werkt onder een overkapping of boven een laadkaai: een rail (type D).
Je werkt op een plat dak tot 5° en mag niet boren: een ankerpunt met een dood gewicht (type E).
)
Twijfel je tussen twee types? Dan beslist de werkgever in de risicoanalyse, met advies van de preventieadviseur (art. IX.2-10). Werk je vooral op een dak? Lees dan hoe een ankerpunt op het dak je beschermt.
Wat is horizontale valbeveiliging?
Horizontale valbeveiliging is een kabel of rail die bijna horizontaal loopt, tussen vaste punten. Je haakt je eraan vast en loopt aangelijnd mee. In EN 795 zijn dat type C (soepele kabel) en type D (stijve rail).
Zo'n lijn heet ook een levenslijn. Bij sommige systemen haak je je bij elk tussenpunt om. Bij andere loop je door zonder los te haken. Lees meer over levenslijnen op het dak.
)
Een verticale lijn langs een ladder is geen horizontale valbeveiliging en valt niet onder EN 795. Daarvoor is er EN 353-1. Die norm gaat over een valstop die meeloopt op een stijve lijn, meestal aan een ladder.
)
Hoe werk je veilig met een ankerpunt?
Bij aanlijnbeveiliging gebruik je altijd een harnas en een korte lijn. Haak je alleen vast aan een punt dat daarvoor gemaakt is. Volg de handleiding van de fabrikant (art. IX.2-17).
Deze regels komen uit de Codex over het welzijn op het werk, boek IX, titel 2:
In een systeem dat een val opvangt, gebruik je alleen een harnas en geen gewone gordel (art. IX.2-25).
Je maakt de lijn zo kort dat je zo weinig mogelijk valt (art. IX.2-25).
De vrije ruimte die je onder je nodig hebt, staat in de handleiding van de fabrikant (art. IX.2-25).
Het ankerpunt moet stevig en stabiel genoeg zijn (art. IX.2-25).
Bij elk gebruik kijkt iemand met de juiste opleiding je uitrusting na (art. IX.2-21).
De werkgever zorgt voor uitleg en een opleiding (art. IX.2-23 en IX.2-24).
Is er een risico dat je meer dan 2 meter valt? Dan moet de werkgever de werkplek beveiligen. Ook onder 2 meter let je op valgevaar en onveilige situaties. Een risicoanalyse is dan een must. De grens van 2 meter staat in de Codex, boek IX, titel 1. Meer uitleg vind je in ons artikel over wanneer valbeveiliging verplicht is in België.
Hoe vaak laat je een ankerpunt nakijken?
Dat hangt af van het product en van hoe vaak je het gebruikt. Volg de handleiding van de fabrikant. Na een val gebruik je het ankerpunt pas weer als het is nagekeken. Een levenslijn laat je elk jaar keuren. Dat kunnen wij voor je doen, of je schakelt een erkende keuringsdienst in.
Voor persoonlijke middelen tegen vallen geldt een vaste regel. Een erkende externe dienst voor technische controles (EDTC) onderzoekt ze na elke gestuite val. Middelen die niet blijvend vastzitten, onderzoekt die dienst ook minstens om de 12 maanden (art. IX.2-26). Meer over de keuring lees je in Is de keuring van valbeveiliging verplicht?
Welke fouten vermijd je met een ankerpunt?
Een ankerpunt beschermt je alleen als het juiste type op de juiste plek zit. Let daarom op deze fouten:
Je kiest een ankerpunt terwijl een leuning of een net mogelijk is.
Je haakt je vast aan een buis, goot of balk die niet als ankerpunt bedoeld is.
Je zet een ankerpunt met een dood gewicht op een dak met een helling van meer dan 5°.
Je haakt meer mensen aan één ankerpunt dan de fabrikant toelaat.
Je gebruikt een te lange lijn, waardoor je dieper valt dan nodig.
Je gebruikt een ankerpunt na een val, zonder dat het is nagekeken.
Ankerpunt voor valbeveiliging laten plaatsen?
We plaatsen ankerpunten op platte en schuine daken, op muren en op machines, in heel België. Waar het kan, kiezen we eerst voor collectieve bescherming.
We komen langs en zetten de gevaren op een rij. Daarna krijg je een voorstel en een offerte. Bekijk hoe we ankerpunten op het dak laten plaatsen. Lees ook meer over onze valbeveiliging of vraag een offerte aan. Zo kies je samen met ons het juiste ankerpunt voor valbeveiliging.
Veelgestelde vragen
Wat is aanlijnbeveiliging?
Aanlijnbeveiliging is valbeveiliging waarbij je met een lijn aan een vast punt hangt. Dat punt is een ankerpunt, een kabel of een rail. Je draagt een harnas en een lijn. Val je toch, dan vangt het systeem je op. Of de lijn is zo kort dat je niet tot aan de rand komt. Aanlijnbeveiliging is persoonlijke bescherming. Een leuning of een net heeft voorrang, omdat die iedereen beschermt.
Hoeveel mensen mogen aan één ankerpunt?
EN 795 gaat over ankerpunten voor één persoon. Voor ankerpunten die meer mensen tegelijk dragen, is er CEN/TS 16415. Hoeveel mensen er echt aan één ankerpunt mogen, staat in de handleiding en op het product. Hang er nooit meer mensen aan dan de fabrikant toelaat. Werk je met een levenslijn? Dan geldt hetzelfde voor de hele lijn.
Mag je je harnas aan een balk of buis vasthaken?
Niet zomaar. Een balk of buis is niet gemaakt als ankerpunt. EN 795 geldt niet voor zulke delen van een gebouw. Je kunt wel een band rond een sterke balk leggen. Dat is een ankerpunt van type B. Het verankeringspunt moet stevig en stabiel genoeg zijn (art. IX.2-25). Twijfel je of de balk sterk genoeg is? Laat dat dan eerst beoordelen.
Welke norm geldt voor een vast ankerpunt op je dak?
Voor ankerpunten die blijvend aan het gebouw vastzitten, is er sinds 2024 de Europese norm EN 17235. Die test het ankerpunt samen met de bevestiging en de draagstructuur. EN 795 gaat over ankerpunten die je weer kunt weghalen. Vroeger gebruikte men EN 795 vaak ook voor vaste ankerpunten. Vraag bij een nieuw ankerpunt daarom altijd welke norm op het product staat.
Is een ankerpunt met een dood gewicht veilig op elk plat dak?
Nee. Een ankerpunt met een dood gewicht (type E) blijft liggen door zijn gewicht en de wrijving met het dak. Daarom mag het alleen op een dak met een helling tot 5°. Ook de dakbedekking en de plaats op het dak spelen mee. Volg daarvoor de handleiding van de fabrikant. Wil je meer mensen tegelijk aanlijnen? Kijk dan of het product daarvoor gemaakt is.
)
)
)
)
)
)
)