Rope access voor onderhoud: wanneer mag je werken aan touwen?
Bijgewerkt op
Rope access is werken aan touwen om een plek op hoogte of in de diepte te bereiken. Je hangt dan aan twee touwen: een werklijn en een veiligheidslijn. In België mag dat niet zomaar. Een hoogwerker of steiger gaat voor als die veilig kan. Hieronder lees je wanneer rope access wel mag, hoe het werkt en waar je op let.
:format(webp))
Technicus hangt aan touwen in een bedrijfshal en werkt aan een stalen balk boven de stellingen
Dit zijn de vier kernpunten:
Je werkt aan twee touwen, elk met een eigen ankerpunt.
De Codex verbiedt touwen voor werk dat vaak of systematisch terugkomt.
Het mag wel als een veiliger middel niet kan of meer risico geeft.
Je werkt nooit alleen: iemand kan altijd alarm slaan en helpen.
Wat is rope access?
Rope access is een techniek om met touwen bij je werkplek te komen. Je blijft er aan de touwen hangen terwijl je werkt. De Codex spreekt van toegangs- en positioneringstechnieken met touwen.
Een technicus hangt in een harnas, vaak met een zitje. Hij gaat langs de werklijn omhoog of omlaag. De veiligheidslijn vangt hem op als er iets misloopt. In het Nederlands zeg je ook touwtechniek of werken aan touwen. Een touwtechnicus is iemand die deze techniek beheerst.
)
Technicus met rode helm aan een touw bevestigt een kabel naast een stalen schoorsteen
Wanneer mag je rope access gebruiken in België?
In België is werken aan touwen verboden voor werk op hoogte dat systematisch of herhaaldelijk gebeurt. Dat staat in artikel IV.5-16 van de Codex over het welzijn op het werk. Touwen zijn dus een uitzondering, geen gewone keuze.
Artikel IV.5-17 noemt twee gevallen waarin het wel mag. In het eerste geval toont je risicoanalyse aan dat een veiliger arbeidsmiddel niet kan of gevaarlijker is. Denk aan een plek waar geen hoogwerker of steiger kan staan. In het tweede geval geeft het opstellen van dat veiligere middel meer risico dan het werk zelf.
Kies je voor touwen, dan moet je die keuze dus kunnen uitleggen. Schrijf in je risicoanalyse waarom een hoogwerker, steiger of collectieve valbeveiliging hier niet past.
Hoe werkt een veilig touwsysteem?
Een veilig touwsysteem heeft altijd minstens twee touwen die elk apart verankerd zijn. Zo hang je nooit aan één touw. Artikel IV.5-18 van de Codex legt de regels vast. Dit vraagt de Codex onder meer:
De werklijn draagt je en heeft een toestel om veilig te stijgen en te dalen.
Op de veiligheidslijn zit een valbeveiliging die met je meeschuift.
Je draagt een antivalharnas dat vastzit aan de veiligheidslijn.
Je gereedschap hangt vast aan je harnas of aan je zitje.
Je werkt nooit alleen, en je collega kent de procedure voor een redding.
De ankerpunten moeten minstens zo sterk zijn als wat boek IX van de Codex vraagt. Een bevoegd persoon, aangeduid door de werkgever, houdt toezicht op de opbouw en op het werk. Elke technicus krijgt een gepaste opleiding voor het werk en voor een redding.
Voor welk industrieel onderhoud is rope access geschikt?
Touwen passen bij kort werk op een plek die je anders bijna niet bereikt. Denk aan de binnenkant van een silo, een balk hoog in een hal of een hoge toren. Ook langs een schoorsteen of onder een dakrand kan het helpen.
Typisch industrieel onderhoud aan touwen is inspecteren, reinigen, schilderen of een kleine herstelling. Groot of lang werk op dezelfde plek doe je beter vanaf een steiger of hoogwerker. Daar sta je stabieler en kan je meer materiaal kwijt. Bovendien laat de Codex touwen niet toe voor werk dat vaak terugkomt.
)
Technicus aan touwen schildert een hoge witte toren boven een woonwijk
Rope access, hoogwerker of steiger: wat kies je?
De veiligste keuze hangt af van de plek, de duur van het werk en de ondergrond. Een hoogwerker of steiger gaat voor als die veilig kan. In de tabel zie je de verschillen.
| Kenmerk | Touwen | Hoogwerker | Steiger |
|---|---|---|---|
Wanneer kies je het? | Als een veiliger middel niet kan of meer risico geeft | Als de machine op een vlakke, stevige ondergrond tot bij de plek kan | Bij lang of groot werk op dezelfde plek |
Wat bouw je op? | Ankerpunten en twee touwen | Niets, de machine rijdt tot bij de plek | Een steiger die je achteraf weer afbreekt |
Wat zegt de Codex? | Uitzondering na een risicoanalyse | Veiliger middel, gaat voor op touwen | Veiliger middel, gaat voor op touwen |
Twijfel je? Laat dan eerst bekijken hoe de plek erbij ligt. Met een dakinspectie weet je vooraf in welke staat je dak en je dakrand zijn.
Waar let je op als je werk aan touwen uitbesteedt?
Vraag vooraf hoe het bedrijf de veiligheid regelt. Een goede offerte legt uit waarom touwen nodig zijn en hoe een redding verloopt. Let zeker op deze punten:
Een risicoanalyse die uitlegt waarom een hoogwerker of steiger niet past.
Een specifieke opleiding voor elke technicus, ook voor een redding.
Minstens twee mensen ter plaatse, zodat iemand alarm kan slaan.
Ankerpunten die zo sterk zijn als boek IX van de Codex vraagt.
Een bevoegd persoon die het werk plant en opvolgt.
De Codex noemt geen certificaat bij naam. In de sector is IRATA een bekende standaard. IRATA International werkt met drie niveaus, van beginner tot toezichthouder. Vraag gerust welk niveau de technici en hun toezichthouder hebben.
Welke fouten maak je best niet?
Kies niet voor touwen alleen omdat het sneller of goedkoper lijkt. Dat is geen reden die de Codex aanvaardt. Start ook nooit zonder een plan voor een redding.
Een derde fout is vertrouwen op een ankerpunt waarvan je de sterkte niet kent. Vraag dus welke ankerpunten gebruikt worden en wie ze controleerde. Vaste ankerpunten op je dak maken later onderhoud vaak eenvoudiger.
Hoe helpt HWV Facilities bij onderhoud op hoogte?
HWV Facilities doet onderhoud van gebouwen voor bedrijven in heel België. Dat gaat onder meer over daken reinigen, metalen constructies schilderen en gevels afstomen. We werken met eigen vakmensen of met een erkende aannemer.
Bij industrieel onderhoud op hoogte kijken we eerst welke toegang het veiligst is. Vaak is dat een hoogwerker, een steiger of collectieve valbeveiliging op het dak.
Zijn touwen toch nodig, dan werken we met zelfstandige touwtechnici. Ze zijn IRATA-instructeur en mogen ook opleidingen geven. Ze houden zelf toezicht op het werk. Aan touwen doen ze laswerk, metaalwerk, schilderwerk en reinigen. Een voorbeeld is een silo van Olivier Betoncentrale in Izegem: eind 2020 kreeg die zo nieuwe platen.
Zo heb je voor je facilitair onderhoud één aanspreekpunt. Neem contact op en we bekijken samen of je werk echt om rope access vraagt.
Veelgestelde vragen
Is rope access toegelaten in België?
Ja, maar alleen als uitzondering. De Codex over het welzijn op het werk verbiedt touwen voor werk op hoogte dat systematisch of herhaaldelijk gebeurt (art. IV.5-16). Touwen mogen wel als je risicoanalyse aantoont dat een veiliger middel niet kan of gevaarlijker is. Ook als het opstellen van een steiger of hoogwerker meer risico geeft dan het werk zelf, mag het (art. IV.5-17).
Hoeveel touwen heb je nodig bij rope access?
Minstens twee, elk met een eigen ankerpunt. De werklijn brengt je naar je werkplek en draagt je. Op de veiligheidslijn zit een valbeveiliging die met je meeschuift en je val stopt. Zo hang je nooit aan één touw. Alleen bij een redding en in een paar speciale gevallen laat de Codex één touw toe (art. IV.5-19).
Mag je alleen werken aan touwen?
Nee. De Codex verbiedt dat een werknemer alleen aan touwen werkt. Er moet altijd iemand anders aanwezig zijn die snel alarm kan slaan. Die persoon kent ook de procedures om iemand te redden. Een plan voor een redding hoort dus bij elke opdracht met rope access, nog voor het werk start.
Welk certificaat heeft een touwtechnicus nodig?
De Codex vraagt een gepaste en specifieke opleiding, met aandacht voor een redding. Een bepaald certificaat noemt de wet niet. In de sector is IRATA een bekende standaard met drie niveaus. Vraag bij een offerte welke opleiding de technici hebben. Vraag ook wie als bevoegd persoon toezicht houdt op het werk.
Is rope access goedkoper dan een hoogwerker of steiger?
Dat hangt af van het werk. Bij touwen bouw je weinig op, wat bij kort werk tijd kan sparen. Toch mag de prijs niet de reden zijn. De Codex laat touwen alleen toe als een veiliger middel niet kan of meer risico geeft. Vraag daarom altijd eerst welke toegang het veiligst is voor jouw plek.
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)